Yazı Kategorileri

  * Edebiyat
  * Şiirler
  * Öyküler/Hikayeler
  * Dünyada İlkler
  * Makaleler
  * İlginç Bilgiler
  * Denemeler
  * Deyimler Sözlüğü
  * Atasözleri Sözlüğü
  * Türkçe Dilbilgisi
  * Kompozisyon Örnekleri
  * Bilmeceler
  * Kısa Mesajlar
  * Ninniler
  * Maniler
  * Fıkralar
  * Çeşitli
  * Fen ve Teknoloji Dersi
  * Egitim Üzerine
  * Sosyal Bilgiler
  * Karma
  * Belirli Günler ve Haftalar
  * Ölçme Değerlendirme
  * Hadisler
  * Türkü Hikayeleri
  * Türkü Sözleri
  * Kitap Özetleri
  * İlköğ. 100 Temel Eser
  * Ortaöğ. 100 Temel Eser
  * Tiyatro ve Skeçler
  * Divan Edebiyatı
  * Tanzimat Edebiyatı
  * Servet-i Fünun Edebiyatı
  * Fecr-i Ati Edebiyatı
  * Milli Edebiyat Dönemi
  * Cum. Dönemi Türk Edeb.
  * Türk Halk Edebiyatı
  * İslam Öncesi Türk Edb.
  * Anlam Bilgisi
  * Osmanlı Padişahları
  * Zeka Soruları
  * Matematik Test Soruları
  * Osmanlı Dönemi Olayları
  * ÖSS Soruları
  * Biyografiler & Yazarlar
  * Türkçe Test Soruları
  * Sosyal Blgiler Testleri
  * Fen Teknoloji Testleri
  * Çocuk Masalları
 

 Dosya Kategorileri

  * Test Soruları
  * Görüntülü Materyaller
  * Türkçe
  * Matematik
  * İngilizce
  * Fen ve Teknoloji
  * Sosyal Bilgiler
  * Teknoloji ve Tasarım
  * Ders Notları
  * Dilekçe Örnekleri
  * Etkinlik Örnekleri
  * Egzersiz Planları
  * Hazır Formlar
  * İlk Okuma
  * Kitap Özetleri
  * Kutlama ve Programlar
  * ÖSS Dökümanları
  * SBS Dökümanları
  * Projeler
  * Rehberlik Materyalleri
  * Performans Görevleri
  * Zümre Tutanakları
  * E-Kitap
  * Soru Bankaları
  * Sosyal Kulüpler
  * Sunumlar-Slaytlar
  * OGYE Çalışmaları
  * Tiyatrolar ve Piyesler
  * Toplantı Tutanakları
  * Yıllık Planlar
  * Yönetmelikler
  * Diger
  * Bilg Programları
 
Cumhuriyet Dönemi Edebiyatında Anı Hatıra
  Cumhuriyet Dönemi Edebiyatında Anı Hatıra
 
Anı. yaşanılan olayların insan belleğinde bıraktığı izlerin anlatıldığı yazılardır. Anı, diğer edebi türleri (şiir, hikaye, roman, oyun...) besleyen bir yaşantı birikimi, hem de kendine özgü ku­ralları olan bir yazı türüdür. Anı yazan kişi, kendi yaşantısını, geçmişi, geçmişte tanık olduğu ya da duyduğu olayları anlatır Anı, geçmişi anlattığı için tarihe ışık tutar. Ancak anı tarih gibi bilimsel yöntemlerden yararlanma yoluna gitmez. Anı türünde yazanlar, kendi yaşantılarında yoğunlaşmazlar. Kendi yaşantılarından kesitler alsalar bile bunu tarihsel dönemi anlatabilmek için yaparlar.

Anı, otobiyografi ve günlük türleri özellikleri bakımından birbirine yakındır Günlük, aynı günde sıcağı sıcağına yazılır. Otobiyografi ve anı sonradan yazılabilir. Anı sonradan yazıldığı için yazar, başka eserlerden faydalanır. Tanınmış bilim, sanat ve siyaset adamlarının anılan dönemlerine ışık tutması bakımından önem taşır. Bunlara tarihsel belge olarak bakılmaz Çünkü anı yazanlar olaylardan seçme yapabildikleri gibi olayları değiştirebilirler de

Anı türünün Türkçe’deki ilk örneği Orhun Yazıtları'dır. Bundan başka Babür Şahın Vekayi ve Babürname adlı eserlerini de sayabiliriz.

Edebiyatımızda anı türünde eser veren yazarlardan bazıları şunlardır: Ahmet Rasim, Halit Ziya UşaklıgiL Mehmet Rauf. Hüseyin Cahit Yalçın, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yahya Kemal Beyatlı, Halide Edip Adıvar, Yusuf Ziya Ortaç, Ruşen Eşref Ünaydın, Samet Ağaoğlu, Oktay Akbal…

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Anı

'Anı'nın eski karşılığı 'hatıra'dır. Edebî bir tür olarak anı, bir kişinin aklının erdiği dönemden itibaren görüp yaşadığı, kendisi ve toplum için önemli gördüğü olayları ve durumları belli bir sistem içinde yazıya döktüğü, genellikle, otobiyografik metinlere denir.

Otobiyografi, kişinin yalnızca kendisiyle ilgili bilgileri verirken anı, hem bireysel hem de sosyal anlamda bilgi içerir. Günlük tutan yazar, sıcağı sıcağına o günün olay, yaşantı ve düşüncelerini aktarırken; anı yazarı, tarih olmuş eski zamanların olaylarını belleğe ya da belgelere dayalı olarak ortaya koyar. Bu bakımdan anı metinleri yalnızca hatırlanabilen, unutulmayan, kaydedilebilen olayları içerdiği için tarihi aynen aksettirmekten uzaktır, büsbütün objektif olması beklenemez. Toplumlarınsosyal hayatlarında anı aktarmak önemli bir gelenektir. Özellikle yaşlı insanlar kendilerinden daha genç kimselere daha önce görüp geçirdiklerini, yaşadıkları ilginç olayları anlatırlar.

Anı yazma geleneği, Tanzimat döneminde, kimi devlet adamlarında batıdaki meslektaşlarına olan özentiden başlamış ve giderek günümüze kadar gelmiştir.

Tanzimat öncesindeki şuara tezkireleri, menakıpname, siyer, vekayi'name, gazavatname,fetihname, efaretname gibi eserler bilinen anlamıyla birer anı eseriolmasalar da bu türe özgü özellikleri taşırlar.

Anılar konuları itibariyle genellikle siyasî ve edebî olmak üzere iki kategoride değerlendirilmektedir.
Bunlar kesin sınırlandırmalar değildir. Bir siyasî anı kitabında edebî anılar da olabilmektedir. Kimi anı kitapları da toplum içinde belli özellikleriyleseçilmiş kişilerin portrelerinden oluşmaktadır.

Halit Fahri Ozansoy, Edebiyatçılarımız Geçiyor (1939),
Yahya Kemal Beyatlı, Siyasî ve Edebî Portreler (1968);
Yusuf Ziya Ortaç, Portreler (1960);
Hakkı Süha Sezgin, Edebî Portreler'i (İstanbul 1997);
Beşir Ayvazoğlu, Defterimde 40 Suret (İstanbul 1996)... gibi.


.1. Siyasî ve Askerî Konulu Anılar
Tanzimat'tan sonra anı yazma geleneği devlet yönetiminde bulunmuş önemli kişiler arasında da yaygınlaştı.

5.1.1. Askerî Konulu Anılar
Afet İnan Atatürk'ten Hatıralar (1950), Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler (1959);
Falih Rıfkı Atay Atatürk'ün Bana Anlattıkları (1955), Atatürk'ün Hatıraları (1965),Çankaya (1969); Celal Bayar, Şevket Süreyya Aydemir Suyu Arayan Adam (1959);
İsmet Kür Anılarıyla Atatürk (1965);
Ali Fuat Cebesoy Sınıf Arkadaşım Atatürk (1997);
Hilmi Yücebaş Atatürk'ün Nükteleri-Fıkraları-Hatıraları (1963);
Ahmet Cevat Emre İki Neslin Tarihi (1960);
Nadir Nadi Perde Aralığında (1965);
Erdal Öz Deniş GezmişAnlatıyor (1976); Safa Güner Köy Enstitüleri Hatıraları (1963);
Yakup Kadri KaraosmanoğluZoraki Diplomat (1955). Politika'da 45 Yıl (1968);
Samet Ağaoğlu Strazburg Hatıraları (1933), Babamdan Hatıralar (1939), Aşina Yüzler (1965)...
Ahmet Ağaoğlu Serbest Fırka Hatıraları (2. baskı, 1969); Erdal İnönü Anılar ve Düşünceler;
Rauf Denktaş Rauf Denktaş'ın Hatıraları (4 cilt, 1996);
Emre Kongar Ben Müsteşarken (1996);
Gülsün Bilgehan Mevhibe İnönü'nün Anıları, Milliyet, 08.03.1998...

5.1.2. Hariciye ve Elçilik Anıları

Ülkemizi yurt dışında temsil eden, yurt dışı görevlerinde bulunan bazı kişiler oradaki
kimi ilginç gözlem ve izlenimlerini yazıya dökmüşlerdir.

Ali Fuat Cebesoy Moskova Hatıraları (1955);
Feridun Cemal Erkin Dışişlerinde 34 Yıl (1980);
Zeki Kuneralp Sadece Diplomat (1982)...

5.1.3. Cezaevi ve Avukat AnılarıÜlkemizde belli dönemlerde özellikle aydınlar, sanatçılar, edebiyatçılar ve politikacılarzaman zaman tutuklanmışlardır. Onlar hapishanede yaşadıklarını, yargılanmaları sırasında başlarından geçenleri, çektikleri sıkıntıları ve bu tür kişilerin davalarını üstlenen avukatlar gözlem ve izlenimlerini anı biçiminde yazmışlardır:

Necip Fazıl Kısakürek Cinnet Mustatili (1955), Yılanlı Kuyudan (1970); Bediî Faik Hapishane
Notları (1958);

Halikarnas Balıkçısı Mavi Sürgün (1971);

Aziz Nesin Bir Sürgünün Anıları (1971);

Nazlı Ilıcak Allah Kurtarsın (1987);

Zeynep Oral Bir Ses (1987);

Sevgi Soysal Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu (1976)...


5.2. Edebiyat ve Sanat Konulu Anılar
Tanzimat döneminden sonra pek çok sanatçı ve yazar, özellikle olgunluk yaşlarında siyasî, sosyal, edebî, kültürel alanlardaki düşünce, gözlem ve izlenimlerini, eserleriyle ilgili açıklamaları yazmışlardır.

5.2.1. Edebiyat Konulu Anılar
Refik Halit Karay İstanbul'un İç Yüzü (1920), Üç Nesil-Üç Hayat (1943);

Ercüment Ekrem Talu Dünden Hatıralar (1945);

Nihat Sami Banarlı Yahya Kemal Yaşarken(1959),

Hilmi Yücebaş Yedi Şairden Hatıralar (1960);

Yusuf Ziya Ortaç Portreler(1960);

Oktay Akbal Şair Dostlarım (1964);

Zekeriya Sertel Mavi Gözlü Dev (1968),Nazım Hikmet'in Son Yılları (1979);

Orhan Kemal Nazım Hikmet'le Üçbuçuk Yıl (1965);

Mehmet Seyda Edebiyat Dostları (1970), Çocukluk Yılları (1980);

Mehmet Başaran Yasaklı (1987);

Mehmet Kemal Acılı Kuşak (1968);

Demir Özlü Sürgünde 10 Yıl;

Ömer Faruk Toprak Duman ve Alev (1969);

Sabiha Sertel Roman Gibi (1969);

Aziz Nesin BirSürgünün Anıları (1971), Poliste (1967)...

Halide Nusret Zorlutuna Bir Devrin Romanı(1978);

Meral Tolluoğlu Babam Nurullah Ataç (1980);

Talip Apaydın Bozkırda Günler (1952), Karanlığın Kuvveti (1967), Akan Sulara Karşı (1985);

Hikmet Erhan Bener Bürokratlar (1978-79);

Muzaffer Buyrukçu Arkadaş Anılarında Orhan Kemal (1984);

Rıfat Ilgaz Yokuş Yukarı (1982), Kırk Yıl Önce Kırk Yıl Sonra (1986);

Hasan İzzettin Dinamo 6-7 Eylül Kasırgası (1971), 2. Dünya Savaşında Edebiyat Anıları (1984);

Baki Süha Ediboğlu Bizim Kuşak ve Ötekiler (1968);

Samim Kocagöz Bu Da Geçti Ya Hu (1992);

Melih Cevdet Anday Akan Zaman Duran Zaman (1984);

Ahmet Hamdi Tanpınar "Cahit Sıtkı'ya Dair Hatıralar", Edebiyat Üzerine Makaleler (1969)...

5.2.2. Tiyatro ve Tiyatro Sanatçıları İle İlgili Anılar
Kimi tiyatro yazar ve sanatçıları da meslek hayatları boyunca başlarından geçen ilginç
olayları kaleme almışlardır. Hafi Kadri Alpman Ahmet Fehim Bey'in Hatıraları
(1976); Vasfi Rıza Zobu O Günden Bu Güne (1977), Uzun Hikâyenin Sonu (1990); Halit
Fahri Ozansoy Şehir Tiyatrosunun 50. Yılı Darülbedayi Devrinin Eski Günlerinde
(1964); Haldun Dormen Sürç ü Lisan Ettikse (1977); Gülriz Sururî Kıldan İnce Kılıçtan
Keskince (1978); Mücap Ofluoğlu Bir Avuç Alkış (1985)...

5.3.3. Basın Anıları
Basın çalışanlarının, yazar ve muhabirlerinin anıları vardır: Ahmet Rasim Muharrir,
Şair, Edip (1926, 1980); Ahmet İhsan (Tokgöz) Matbuat Hatıralarım (1930-1931);
Yusuf Ziya Ortaç Bizim Yokuş (1966); Necip Fazıl Kısakürek Babıali (1975); Vedat
Nedim Tör Yıllar Böyle Geçti (1976)...


5.3.4. Eğitim ve Öğretmenlik Anıları

Eğitimciler ve öğretmenler, meslekleri gereği yurdun pek çok yerinde bulunarak ülke çocuklarını ve toplumu eğitme sorumluluğunu üstlenmiş kişilerdir. Dolayısıyla eğitimciler birçok sorun, kişi ve gruplarla gerektiğinde mücadele eden kişilerdir.

Kimi eğitimciler önemli olaylara tanıklık etmiş olan hayatlarını kaleme almışlardır:
Hıfzırrahman Raşit Öymen Mektepçiliğin Kâbesinde İntibaât ve Tahassüsat (1926);
Şevket Süreyya Aydemir Toprak Uyanırsa (1963);
Fikret Madaralı Ekmekli Dönemeç(1965);
Enver Demir Bir Öğretmenin Defterinden 41 Yılın Hikâyesi (1968);
M. Rauf İnan Bir Ömrün Öyküsü (1986);
Kemal Kurdaş ODTÜ Yıllarım (1998)...

Bu sınıflamanın dışında birkaç örnek:
Abdülhak Şinasi Hisar Geçmiş Zaman Köşkleri(1956), Geçmiş zaman Fıkraları (1958)...
Nahit Sırrı Örik Eski Zaman Kadınları Arasında (1958);
Halit Fahri Ozansoy Eski İstanbul Ramazanları (1968);
Malik Aksel Resim Sergisinde Otuz Gün (1943);
Samiha Ayverdi Bir Dünyadan Bir Dünyaya (1974),Hatıralarla Başbaşa (1977), Hey Gidi Günler Hey (1989);
Esin Afşar Anılar Yanıltır mı?(1995);
Halit Kıvanç Hadi Anlat Bakalım Anılar 1 (1998)...


 

 


Ekleyen: xsena Eklenme: 13.01.2009 5:16:14 PM

 

Yapılan Yorumlar



Yazılmış Yorum Bulunamadı.


Yorum Yap

 Adınız:

 

Verdiğiniz Oy:

 

Yorumunuz:

 
    

Üye Giriş

Kullanıcı Girişi:

 Kullanıcı :
 Şifre:

 
Üye Ol  Şifremi Unuttum

 
 
 

İstatistikler

- > Toplam Program: 1601
- > Toplam Yazı: 1272
- > Dosya Kategorisi: 33
- > Yazı Kategorisi: 49
- > Bugünkü Ziyaretçi: 32193
- > Aktif Ziyaretçi: 10
- > IP No: 54.167.241.4
 
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Planlar.Org | www.planlar.org